Actieplan voor digitaal onderwijs – actie 7

De digitale informatieomgeving is complex. Algoritmen, informatiebubbels en echokamers beïnvloeden wat jongeren online zien. Tegelijkertijd nemen desinformatie en schadelijke content toe, wat gevolgen heeft voor onze democratieën en ons individueel welzijn.

Onderwijs en opleiding spelen daarom een belangrijke rol bij het ontwikkelen van de digitale geletterdheid van leerlingen.

De richtsnoeren: praktische ondersteuning voor uw onderwijsactiviteiten

De Commissie heeft de richtsnoeren in 2022 voor het eerst gepubliceerd. 

Ze zijn bedoeld voor leerkrachten in het lager en secundair onderwijs, die weinig tot geen ervaring hebben met digitale geletterdheid of desinformatie.

De richtsnoeren bieden praktische ondersteuning bij uw dagelijkse onderwijsactiviteiten:

• praktische tips om digitale geletterdheid te beoordelen;
• een woordenlijst en lesplannen over kritisch denken, cyberpesten en generatieve AI;
• informatie over digitale onderwijsmethoden en de dimensies van desinformatie;
• advies over het bespreken van misleidende content en controversiële kwesties.

Wat houdt de actualisering in?

De geactualiseerde versie (2026) weerspiegelt de meest recente ontwikkelingen in het digitale landschap en bevat nieuwe delen over:

• generatieve AI en het verband met desinformatie;
• het gebruik van sociale media en de rol van influencers;
• prebunking (leerlingen voorbereiden op het herkennen van manipulatie voordat ze hieraan worden blootgesteld);
• het uitwerken van lesplannen en een bijgewerkte woordenlijst;
• aanbevelingen voor schoolleiders en beleidsmakers.

Hoe werken de richtsnoeren in uw klas?

De richtsnoeren zullen u helpen om:

• een beter inzicht te krijgen in desinformatie en de meest recente ontwikkelingen op dit gebied, en om desinformatie in de klas aan te pakken;
• belangrijke en actuele definities en concepten op het gebied van digitale geletterdheid en desinformatie te navigeren;
• digitale geletterdheid in uw klas te bevorderen en leerlingen voor te bereiden op hun rol als digitale burgers;
• inspiratie op te doen over hoe u leerlingen op dit gebied kunt beoordelen en hoe u initiatieven over digitale geletterdheid op uw school kunt evalueren.

Waarom zijn deze richtsnoeren belangrijk?

Uit recente Europese studies blijkt dat er duidelijke kloven zijn in de digitale vaardigheden van jongeren en dat van onderwijsstelsels wordt verwacht dat zij deze aanpakken.

Digitale vaardigheden van leerlingen

• 43% van de 14-jarigen haalt het basisniveau van digitale vaardigheden niet (ICILS, 2023)

Toegang tot online-informatie

• 76% van de jongeren geeft aan de afgelopen week te zijn blootgesteld aan desinformatie of fake news (Jongerenenquête van het Europees Parlement, 2024)
• Slechts 36% van de jongeren in de EU controleert of verifieert de echtheid van online-content (Eurostat, 2024)

De verwachtingen van burgers

Volgens de Flash Eurobarometer 2025:

• 8 op de 10 mensen gelooft dat digitale vaardigheden en digitale geletterdheid hen beschermen tegen online-desinformatie
• 9 op de 10 mensen zijn van mening dat leerkrachten vaardigheden nodig hebben om leerlingen te helpen desinformatie te herkennen

Basisvaardigheden voor digitale geletterdheid

In de openbare raadpleging van de Europese Commissie over het actieplan voor digitaal onderwijs werden drie basisvaardigheden voor digitale geletterdheid vastgesteld:

• feiten onderscheiden van onjuiste of misleidende informatie;
• omgaan met een overdaad aan informatie;
• veilig online surfen.

Financiering

Deze actie wordt gefinancierd via het Erasmus+-programma.