Σχέδιο δράσης για την ψηφιακή εκπαίδευση — Δράση 7

Το ψηφιακό περιβάλλον πληροφοριών είναι σύνθετο. Οι αλγόριθμοι, οι φούσκες πληροφόρησης και οι θάλαμοι αντήχησης επηρεάζουν αυτό που βλέπουν οι νέοι στο διαδίκτυο. Ταυτόχρονα, η παραπληροφόρηση και το επιβλαβές περιεχόμενο αυξάνονται και πλήττουν τις δημοκρατίες μας και την ατομική ευημερία.

Ως εκ τούτου, η εκπαίδευση και η κατάρτιση συμβάλλουν καθοριστικά στη διευκόλυνση των εκπαιδευομένων να αποκτήσουν ψηφιακό γραμματισμό.

Οι κατευθυντήριες γραμμές: πρακτική υποστήριξη για τη διδασκαλία σας

Η Επιτροπή δημοσίευσε για πρώτη φορά κατευθυντήριες γραμμές το 2022. 

Έχουν σχεδιαστεί για εκπαιδευτικούς που εργάζονται σε επίπεδο πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, με ελάχιστη έως μηδενική προηγούμενη εμπειρία όσον αφορά τον ψηφιακό γραμματισμό ή την παραπληροφόρηση.

Παρέχουν πρακτική υποστήριξη την οποία μπορείτε να αξιοποιήσετε στην καθημερινή σας διδασκαλία:

• Πρακτικές συμβουλές για την αξιολόγηση του ψηφιακού γραμματισμού·
• Γλωσσάριο και σχέδια μαθημάτων σχετικά με την κριτική σκέψη, τον κυβερνοεκφοβισμό και την παραγωγική τεχνητή νοημοσύνη·
• Πληροφορίες σχετικά με την ψηφιακή παιδαγωγική και τις διαστάσεις της παραπληροφόρησης·
• Συμβουλές για την εξέταση παραπλανητικού περιεχομένου και αμφιλεγόμενων ζητημάτων.

Τι προσφέρει η επικαιροποίηση

Η επικαιροποιημένη έκδοση (2026) αντικατοπτρίζει τις τελευταίες εξελίξεις στο ψηφιακό τοπίο. Περιλαμβάνει νέες ενότητες σχετικά με τα εξής:

• την παραγωγική τεχνητή νοημοσύνη και τη σύνδεσή της με την παραπληροφόρηση·
• τη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και τον ρόλο των επηρεαστών γνώμης·
• την πρόληψη μυθευμάτων (προετοιμασία των εκπαιδευομένων ώστε να αναγνωρίζουν τη χειραγώγηση προτού εκτεθούν σ’ αυτή)·
• εκπόνηση σχεδίων μαθημάτων και επικαιροποιημένου γλωσσαρίου·
• συστάσεις προς τους διευθυντές σχολείων και τους υπευθύνους χάραξης πολιτικής.

Πώς λειτουργούν οι κατευθυντήριες γραμμές στην τάξη σας

Οι κατευθυντήριες γραμμές θα σας βοηθήσουν:

• να κατανοήσετε καλύτερα την παραπληροφόρηση, συμπεριλαμβανομένων των τελευταίων εξελίξεών της, και τον τρόπο με τον οποίο μπορεί να αντιμετωπιστεί στην τάξη·
• να εξετάσετε βασικούς και επικαιροποιημένους ορισμούς και έννοιες στον τομέα του ψηφιακού γραμματισμού και της παραπληροφόρησης·
• να αναπτύξετε τον ψηφιακό γραμματισμό στην τάξη σας και να βοηθήσετε τους μαθητές να γίνουν ψηφιακοί πολίτες·
• να πάρετε ιδέες για την αξιολόγηση τόσο των μαθητών στο σχετικό πεδίο όσο και των πρωτοβουλιών ψηφιακού γραμματισμού στο σχολείο σας.

Γιατί οι κατευθυντήριες γραμμές είναι σημαντικές

Πρόσφατες ευρωπαϊκές μελέτες δείχνουν ότι υπάρχουν σαφή κενά στις ψηφιακές δεξιότητες των νέων — και μεγάλες προσδοκίες για δραστηριοποίηση των εκπαιδευτικών συστημάτων.

Ψηφιακές δεξιότητες των εκπαιδευομένων

• Το 43 % των ατόμων ηλικίας 14 ετών δεν κατέχει βασικές ψηφιακές δεξιότητες (ICILS, 2023).

Έκθεση σε πληροφορίες στο διαδίκτυο

• Το 76 % των νέων δηλώνουν ότι εκτέθηκαν σε παραπληροφόρηση ή ψευδείς ειδήσεις την προηγούμενη εβδομάδα (Έρευνα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για τη νεολαία, 2024).
• Μόνο το 36 % των νέων στην ΕΕ ελέγχει ή επαληθεύει το διαδικτυακό περιεχόμενο (Eurostat, 2024).

Προσδοκίες των πολιτών

Σύμφωνα με το Έκτακτο Ευρωβαρόμετρο του 2025:

• 8 στα 10 άτομα συμφωνούν ότι οι ψηφιακές δεξιότητες και ο ψηφιακός γραμματισμός συμβάλλουν στην προστασία τους από την παραπληροφόρηση στο διαδίκτυο·
• 9 στα 10 άτομα πιστεύουν ότι οι εκπαιδευτικοί πρέπει να αποκτήσουν τις δεξιότητες που θα τους επιτρέψουν να βοηθήσουν τους μαθητές να αναγνωρίσουν την παραπληροφόρηση.

Βασικές δεξιότητες για τον ψηφιακό γραμματισμό

Η δημόσια διαβούλευση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με το σχέδιο δράσης για την ψηφιακή εκπαίδευση ανέδειξε τρεις βασικές δεξιότητες:

• διάκριση πραγματικών γεγονότων από ψευδείς ή παραπλανητικές πληροφορίες·
• διαχείριση του υπερβολικού φόρτου πληροφοριών·
• ασφαλής διαδικτυακή πλοήγηση.

Χρηματοδότηση

Η δράση αυτή χρηματοδοτείται από το πρόγραμμα Erasmus+.